قدیمی‌ترین بازی موبایلی جهان چیست؟

به گزارش شفق نیوز، قدیمی‌ترین بازی موبایلی جهان چیست؟ این پرسش معمولاً با نام «تتریس» پاسخ داده می‌شود؛ بازی‌ای که در سال ۱۹۹۴ همراه تلفن Hagenuk MT-2000 عرضه شد و چند سال پیش از فراگیر شدن Snake روی گوشی‌های نوکیا، تجربه بازی را به تلفن همراه آورد. با این حال، بررسی دقیق‌تر تاریخچه تلفن‌های همراه نشان می‌دهد ماجرا به همین نقطه ختم نمی‌شود و بازی‌هایی مانند Klotz روی Siemens S1 و Scramble روی IBM Simon نیز در همین دوره تاریخی قرار دارند.

گزارش بازیاتو: تاریخ بازی موبایلی به سال‌های پیش از ظهور گوشی‌های هوشمند برمی‌گردد؛ زمانی که یک تلفن همراه با نمایشگر ساده و حافظه بسیار محدود، بازی‌هایی مانند تتریس را اجرا می‌کرد.

قدیمی‌ترین بازی موبایلی جهان چه بود؟

در روایت رایج تاریخ بازی‌های موبایلی، Tetris نخستین عنوانی است که روی یک تلفن همراه قرار گرفت. این بازی در سال ۱۹۹۴ روی Hagenuk MT-2000 عرضه شد؛ تلفنی ساخت دانمارک که در آن زمان محصولی غیرمتعارف در بازار موبایل محسوب می‌شد.

Hagenuk MT-2000 در سال ۱۹۹۴ وارد بازار شد و نسخه‌ای از تتریس را به‌صورت داخلی در خود داشت. منابع تاریخی و مطالعات دانشگاهی درباره تاریخ بازی‌های موبایل نیز سال ۱۹۹۴ و Hagenuk MT-2000 را نقطه شروع بازی‌های تلفن همراه معرفی کرده‌اند. در این روایت، تتریس نخستین بازی‌ای بود که به شکل داخلی همراه یک تلفن همراه عرضه شد.

اما در سال‌های اخیر، اطلاعات بیشتری درباره گوشی‌های همان دوره منتشر شده است که تصویر دقیق‌تری از آغاز بازی موبایلی ارائه می‌دهد. بر اساس سوابق مربوط به Hagenuk MT-2000، Siemens S1 و IBM Simon نیز بازی‌های داخلی داشتند و هر دو پروژه در سال ۱۹۹۳ ساخته شده و در سال ۱۹۹۴ به بازار رسیدند.

Hagenuk MT-2000 و ورود تتریس به تلفن همراه

Hagenuk MT-2000 یک گوشی GSM بود که در مرکز توسعه Hagenuk در شهر Støvring دانمارک طراحی شد. این گوشی در سال ۱۹۹۴ عرضه شد و از نظر طراحی نیز چند ویژگی قابل توجه داشت؛ از جمله آنتن داخلی که در آن زمان ویژگی تازه‌ای در تلفن‌های همراه محسوب می‌شد.

اما چیزی که نام MT-2000 را در تاریخ بازی‌های موبایلی ماندگار کرد، بازی داخلی آن بود. کاربر بدون نصب نرم‌افزار یا اتصال به اینترنت می‌توانست تتریس را روی صفحه تک‌رنگ گوشی اجرا کند.

عنوان	اطلاعات
بازی	Tetris
گوشی	Hagenuk MT-2000
سال عرضه	۱۹۹۴
کشور سازنده گوشی	دانمارک
نوع نمایشگر	تک‌رنگ
نحوه دسترسی به بازی	داخلی و از پیش نصب‌شده

نسخه موبایلی تتریس از نظر فنی فاصله زیادی با نسخه‌های امروزی داشت. نمایشگر کوچک، پردازنده محدود و کنترل با کلیدهای فیزیکی، امکانات بازی را به چند حرکت ساده محدود می‌کرد. با این حال، اصل بازی همان ساختار آشنای تتریس بود: قطعات هندسی از بالای صفحه پایین می‌آمدند و بازیکن باید آنها را طوری کنار هم قرار می‌داد که خطوط کامل شوند.

یک نکته مهم درباره «اولین بازی موبایل»

در سال‌های گذشته، بسیاری از مطالب فناوری Hagenuk MT-2000 را بدون هیچ توضیح دیگری نخستین تلفن همراه دارای بازی معرفی کرده‌اند. این روایت هنوز در منابع مختلف دیده می‌شود، اما بررسی سوابق جدیدتر نشان می‌دهد که پیش از عرضه MT-2000، نمونه‌های دیگری از بازی روی تلفن‌های همراه وجود داشته است.

طبق اطلاعات ثبت‌شده درباره تاریخچه Hagenuk، بازی Klotz روی Siemens S1 و بازی Scramble روی IBM Simon پیش از MT-2000 ساخته شده بودند. هر دو دستگاه در سال ۱۹۹۴ وارد بازار شدند و همین مسئله باعث شده تعریف «اولین بازی موبایل» به معیار مورد استفاده بستگی داشته باشد.

• Tetris: روی Hagenuk MT-2000 در سال ۱۹۹۴ به‌صورت داخلی عرضه شد.
• Klotz: نسخه‌ای مخفی از تتریس روی Siemens S1 بود.
• Scramble: بازی پازلی موجود روی IBM Simon بود.
• Snake: چند سال بعد، در سال ۱۹۹۷، روی Nokia 6110 عرضه شد.

Siemens S1 و بازی مخفی Klotz

Siemens S1 نیز در داستان آغاز بازی‌های موبایلی جایگاه مهمی دارد. این تلفن همراه دارای یک نسخه مخفی از تتریس بود که با نام Klotz شناخته می‌شد. بازی در منوی معمول دستگاه در دسترس نبود و به همین دلیل برای مدت طولانی کمتر از تتریس Hagenuk مورد توجه قرار گرفت.

اهمیت Klotz در این است که نشان می‌دهد تلاش برای اجرای بازی روی تلفن همراه تنها به Hagenuk محدود نبوده است. طبق اطلاعات تاریخی موجود، Siemens S1 همراه IBM Simon در گروه دستگاه‌هایی قرار می‌گیرد که بازی داخلی آنها پیش از عرضه MT-2000 آماده شده بود.

تفاوت مهم: تتریس Hagenuk MT-2000 به‌عنوان بازی داخلی گوشی به شکل عمومی شناخته شد، اما Klotz روی Siemens S1 در قالب یک بازی مخفی قرار داشت. همین تفاوت، پاسخ به پرسش «قدیمی‌ترین بازی موبایلی» را از یک نام ساده به یک بحث تاریخی تبدیل می‌کند.

IBM Simon و بازی Scramble

IBM Simon Personal Communicator نیز در سال ۱۹۹۴ به بازار آمد؛ دستگاهی که در تاریخ تلفن همراه به دلیل ترکیب قابلیت‌های تلفن و امکانات دیجیتال پیشرفته برای زمان خود اهمیت دارد. این دستگاه دارای بازی Scramble بود.

Scramble یک بازی پازلی بود و کاربر با استفاده از صفحه لمسی و قلم دستگاه، قطعات تصویر را جابه‌جا می‌کرد. این بازی با تتریس تفاوت داشت و نشان می‌داد تلفن همراه می‌تواند علاوه بر تماس و ابزارهای ارتباطی، محیطی برای سرگرمی تعاملی نیز باشد.

در منابع تاریخی مربوط به نسل نخست بازی‌های موبایلی، IBM Simon در کنار Siemens S1 به‌عنوان دستگاهی قرار گرفته که بازی داخلی آن پیش از عرضه Hagenuk MT-2000 آماده شده بود. بنابراین نمی‌توان بدون توضیح درباره معیار تاریخی، با قطعیت گفت هر تعریفی از «اولین بازی» فقط به تتریس Hagenuk محدود می‌شود.

چرا Snake به‌عنوان اولین بازی موبایل شناخته می‌شود؟

نام Snake برای بسیاری از کاربران با آغاز بازی موبایلی گره خورده است، اما این بازی چند سال بعد از تتریس و بازی‌های نخست تلفن همراه عرضه شد.

Nokia در سال ۱۹۹۷ بازی Snake را همراه مدل Nokia 6110 عرضه کرد. کنترل بازی با کلیدهای فیزیکی انجام می‌شد و بازیکن باید حرکت مار را در صفحه کنترل می‌کرد. سادگی بازی باعث شد استفاده از آن برای کاربران تلفن همراه بسیار آسان باشد.

بر اساس منابع تاریخی، Snake در سال ۱۹۹۷ روی Nokia 6110 قرار گرفت و در ادامه روی تعداد زیادی از گوشی‌های نوکیا گسترش پیدا کرد. همین توزیع گسترده باعث شد میلیون‌ها نفر با بازی موبایلی از طریق Snake آشنا شوند؛ در حالی که تتریس و بازی‌های نسل قبل‌تر روی گوشی‌هایی با تیراژ و شهرت بسیار کمتر حضور داشتند.

سال	دستگاه	بازی	وضعیت
۱۹۹۳	Siemens S1	Klotz	نسخه مخفی تتریس
۱۹۹۳	IBM Simon	Scramble	بازی داخلی
۱۹۹۴	Hagenuk MT-2000	Tetris	بازی داخلی و شناخته‌شده
۱۹۹۷	Nokia 6110	Snake	بازی داخلی و گسترده

بازی‌های موبایلی ایرانی؛ از آمیرزا تا چیموجی

فاصله فناوری بازی‌های موبایلی دهه ۱۹۹۰ با بازی‌های امروزی بسیار زیاد است. در بازار ایران نیز بازی‌های موبایلی فارسی به سمت ژانرهایی مانند بازی‌های کلمه‌ای حرکت کرده‌اند.

بازی آمیرزا با محوریت پیدا کردن واژه از میان حروف، نمونه‌ای شناخته‌شده از بازی‌های کلمه‌ای فارسی است. در این مدل بازی، صفحه نمایش دیگر محدود به چند خط و چند شکل ساده نیست و تعداد زیادی مرحله، واژه و چالش در اختیار بازیکن قرار می‌گیرد.

چیموجی نیز در گروه بازی‌های کلمه‌ای و معمایی فارسی قرار دارد و مراحل آن بر پایه پیدا کردن ارتباط میان حروف، کلمات و تصاویر طراحی شده است. این سبک بازی نشان می‌دهد بازی موبایلی در بازار ایران نیز از همان ایده ابتدایی استفاده از تلفن برای سرگرمی فاصله گرفته و به تجربه‌های محتوایی و مرحله‌ای رسیده است.

• آمیرزا بر حل معماهای واژه‌ای و ساخت کلمات تمرکز دارد.
• چیموجی از ترکیب معماهای تصویری و کلمه‌ای استفاده می‌کند.
• بازی‌های کلمه‌ای فارسی برای نمایشگر لمسی گوشی‌های امروزی طراحی شده‌اند.
• در مقایسه با بازی‌های دهه ۱۹۹۰، امکانات مرحله‌ای و محتوایی آنها گسترده‌تر است.

برای خوانندگان بازیاتو، نکته مهم این است که Snake نخستین بازی موبایلی نبود؛ این بازی در سال ۱۹۹۷ آمد، یعنی چند سال بعد از نخستین تجربه‌های بازی روی تلفن‌های همراه.

بازار بازی‌های موبایلی ایرانی عناوین متنوعی دارد؛ از بازی‌های کارتی و رومیزی گرفته تا بازی‌های مسابقه‌ای. برای شروع، می‌توانید فهرست بهترین بازی های موبایلی ایرانی به انتخاب بازیاتو را ببینید.

امروز اجرای بازی‌هایی مانند آمیرزا، چیموجی، بازی‌های آنلاین و عناوین سه‌بعدی روی گوشی‌های هوشمند امری عادی است؛ اما آغاز این مسیر به تلفن‌هایی با نمایشگرهای ساده و بازی‌هایی مانند تتریس، Klotz و Scramble بازمی‌گردد.

قدیمی‌ترین بازی موبایلی جهان را باید در تاریخ تلفن‌های همراه دهه ۱۹۹۰ جست‌وجو کرد؛ دوره‌ای که بازی روی موبایل هنوز یک قابلیت تازه بود و نام‌هایی مانند Hagenuk، Siemens و IBM پیش از فراگیر شدن نوکیا در این مسیر حضور داشتند.